O Irenie Sendlerowej

Historia Ireny Sendlerowej (15.02.1910 — 12.05.2008)

 

Irena Sendlerowa zawsze żyła życiem świadomym, zgodnym z zasadami etyki, stosując się do złotej zasady: “ Rób innym to, co byś chciał, żeby tobie robili”. Aż do lat 90-tych, kiedy jej historia odbiła się szerokim echem na całym świecie, jej życie było spokojne i ustabilizowane. Jej heroiczne czyny w okupowanej przez Nazistów Polsce stanowiły inspirację dla wszystkich, którzy usłyszeli jej historię lub mieli szczęście ją spotkać. Życie Sendlerowej stanowi uosobienie cnoty w obliczu niepojętego zła. Dzieciństwo Ireny Sendlerowej (z domu Krzyżanowskiej) upłynęło w Otwocku, niewielkim miasteczku około 25 km na południowy wschód od Warszawy. Wychowała się w katolickiej rodzinie, w duchu tolerancji i otwartości. Od sąsiadów Żydów nauczyła się języka jidysz. “Mój ojciec był lekarzem — humanistą — matka kochała ludzi i pomagała ojcu jak mogła w jego pracy społecznej. Od najmłodszych lat, wpajano mi, że ludzie dzielą się na złych i dobrych. To jakiej są rasy, narodowości czy wyznania nie ma najmniejszego znaczenia — liczy się jakimi są ludźmi. Taką prawdę wbijano mi do mojej małej dziecięcej głowy. Drugą rzeczą do zapamiętania było to, że kiedy ktoś tonie, trzeba go ratować.”

 

Sendlerowa żyła cichym i spokojnym życiem unikając rozgłosu. 19 października 1965 roku instytut Yad Vashem przyznał jej tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. Mniej więcej w tym samym czasie, uhonorowano też pozostałych działaczy Żegoty, m.in. Władysława Bartoszewskiego i Jadwigę Piotrkowską.

 

W roku 1983 Sendlerowa została zaproszona do Izraela aby porozmawiać z uczniami tamtejszych szkół na temat losu żydowskich dzieci w czasach Holokaustu. W trakcie tej podróży wzięła udział w ceremonii, podczas której zasadzone zostało drzewo jej imienia w Alei Sprawiedliwych w Instytucie Yad Vashem. Zanim udała się w tę podróż, była zapraszana do Izraela wiele razy – komunistyczne władze odmawiały jej wydania paszportu i wizy aż trzynaście razy. Ta wizyta była jej pierwszą podróżą za granicę. W roku 1991 Irena Sendlerowa otrzymała honorowe obywatelstwo Izraela.

 

W roku 1986 w USA powstała Żydowska Fundacja dla Sprawiedliwych oferująca wsparcie finansowe dla ludzi innych narodowości, którzy ratowali i ukrywali Żydów w czasach Holokaustu. Irena Sendlerowa była jedną z osób, która otrzymała takie wsparcie. Drugim zadaniem tej organizacji jest popularyzacja wiedzy o czynach “Sprawiedliwych”. Irena zaczęła dostawać listy od żydowskich dzieci z USA, które słyszały jej historię. Zaczęli też pisać do niej ludzie poszukujący informacji o dzieciach ukrywanych podczas Holokaustu.

 

W 1999 roku podczas zorganizowanego w szkole Dnia Historii, pewien nauczyciel z USA - Norman Conard wystawił ze swoimi uczennicami sztukę “Life in a Jar” (pol. “Życie w Słoiku”), opowiadającą historię Ireny Sendlerowej. Sztuka odbiła się szerokim echem w mediach i doczekała się ponad 200 spektakli w całych Stanach i Europie.

 

Wkrótce zaczęły napływać wyrazy uznania i nagrody. Między innymi przyznana w 2002 roku nagroda świątyni B’nai Jehudah za “wkład w naprawę świata” (Tikkun Olam), Order Orła Białego, przyznany w 2003 roku przez prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego. W tym samym roku otrzymała nagrodę im. Jana Karskiego za Męstwo i Odwagę od Amerykańskiego Centrum Kultury Polskiej w Waszyngtonie. Stowarzyszenie Dzieci Holokaustu zainicjowało akcję pisania listów, mającą na celu zwrócenie uwagi Norweskiego Komitetu Nagrody Nobla na kandydaturę Ireny Sendlerowej do Pokojowej Nagrody Nobla. Począwszy od 2006, Amerykańska Fundacja “Life in a Jar” (Życie w Słoiku) razem z Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP przyznają wspólnie nagrodę imienia Ireny Sendlerowej “za ratowanie świata”.

 

W roku 2007 Irena została uhonorowana Orderem Uśmiechu. To jedno z jej najbardziej ulubionych wyróżnień - obok listu z gratulacjami od papieża Jana Pawła II i tytułu Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata. Irena Sendlerowa zmarła 12 maja 2008 roku, w wieku 98 lat.

 

W roku 2010 - w setną rocznicę jej urodzin – powstał film dokumentalny pt. „W imię ich Matek. Historia Ireny Sendlerowej”, którego premiera odbyła się w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie. Został również pokazany w polskiej telewizji.  Film Mary Skinner zawiera ostatnie wywiady, których Ireną Sendlerowa udzieliła przed śmiercią. Dokument Skinner zdobył kilka nagród i nadal jest nadawany przez stacje telewizyjne w USA, Polsce, Skandynawii i we Włoszech. Jest także dostępny na DVD w kilku językach.

 

Aleja im. Ireny Sendlerowej

 

W maju 2013 roku aleja biegnąca pomiędzy fasadą nowego Muzeum Historii Żydów Polskich i Pomnika Bohaterów Getta została nazwana imienem Ireny Sendlerowej. W ceremonii, która odbyła się 13 maja 2013, udział wzięła córka Sendlerowej - Janina Zgrzembska. Prezydent Bronisław Komorowski nazwał wówczas Irenę Sendlerową symbolem odwagi i przyzwoitości w czasach, gdy wielu ludzi w Polsce i na świecie pozostało obojętnymi na cierpienie i okrucieństwo. Na zakończenie ceremonii, Pani Zgrzembska przekazała Muzeum kilka przedmiotów historycznej wartości, w tym Medal dla Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, wręczony matce w 1965 roku.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

up_arrow