Poprzednie edycje

Laureaci nagrody im. Ireny Sendlerowej 2008-2015

2015 Dr Jan Kulczyk

2015

 

 

 

 

 

Dr Jan Kulczyk, przedsiębiorca i filantrop

wręczona post mortem w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, 13 października 2015

 

Dr Jan Kulczyk (24.06.1950 - 29.07.2015), jedyny polski przedsiębiorca działający globalnie w sektorze energetyki, ropy naftowej i gazu, surowców mineralnych, infrastruktury i nieruchomości. Odegrał ważną rolę w transformacji polskiej gospodarki. Brał udział w największych transakcjach oraz przekształceniach własnościowych w Polsce, inicjował i realizował duże projekty z zakresu partnerstwa publiczno-prywatnego. Współzałożyciel i wieloletni prezes Polskiej Rady Biznesu, przewodniczył Polsko–Niemieckiej Izbie Przemysłowo–Handlowej, był prezesem Polsko-Ukraińskiej Izby Gospodarczej oraz przewodniczącym Rady Dyrektorów Green Cross International. W 2010 r. powołał do życia CEED Institute, think tank promujący osiągnięcia nowych państw członkowskich Unii Europejskiej. W 2014 r. zainicjował Radę Polskich Inwestorów w Afryce.

 

Filantrop, mecenas kultury i sportu. Laureat prestiżowej nagrody Kisiela (1992 r.), Orderu Odrodzenia Polski, Złotego Medalu Ojców Paulinów za szczególne zasługi dla Jasnej Góry. Laureat nagrody „Mecenas Kultury 2012” przyznawanej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jako pierwszy przedsiębiorca na świecie uhonorowany przez rząd nigeryjski tytułem „Przyjaciela Nigerii”. Jako sponsor strategiczny polskiej reprezentacji olimpijskiej, wspierał inicjatywy jednoczące środowiska biznesowe, polityczne i sportowe na rzecz rozwoju sportu.

up_down
up_arrow

2015 Krzysztof Czyżewski

2015

 

 

Krzysztof Czyżewski accepts the Award from Shana Penn; Tempel, July 2015
fot.: Michał Ramus

 

 

 

 

 

Krzysztof Czyżewski - Praktyk idei, animator kultury, poeta i eseista, redaktor

wręczona w trakcie Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie, w dniu 3lipca 2015

 

Krzysztof Czyżewski - Praktyk idei, animator kultury, poeta i eseista, redaktor.

 

Urodził się w Warszawie 6 lipca 1958 roku.

 

Ukończył filologię polską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Temat pracy dyplomowej: Księga Drogi Czesława Miłosza.

 

Początkowo silnie związany z ruchem recytatorskim i teatru amatorskiego.

 

W 1977 roku zdobył "Laur Wawrzynu" Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego.

 

W latach 1978-1983 pracował jako aktor i instruktor w Stowarzyszeniu Teatralnym "Gardzienice". Odbył wówczas szereg podróży po świecie, głównie do miejsc gdzie zachowała się żywa kultura tradycyjna.

 

W 1984 roku poślubił Małgorzatę Sporek, z którą od tej pory będzie wspólnie realizował wszystkie swoje przedsięwzięcia w życiu i kulturze.

 

W trakcie stanu wojennego w Poznaniu został współzałożycielem i redaktorem podziemnego pisma "Czas Kultury", z którym współpracował do końca lat 80.

 

W 1985 roku - w oparciu o poezję m. in. Miłosza, Ficowskiego, Papuszy, Szewczenki, Mieżełajtisa i pieśni pogranicza - realizuje spektakl recytatorski pt. "Garść wierzbowych gruszek", który wykona ponad dwieście razy w różnych miastach i wioskach całej Polski, i który w dużej mierze będzie antycypował jego przyszłe zainteresowania pograniczem kultur.

 

W drugiej połowie lat 80. wykładał historię kultury i estetyki w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu oraz założył własny teatr "Arka" przy domu kultury "Dąbrówka" w Poznaniu, z którym zrealizował m. in. spektakl "Czarny polonez" wg. Wierzyńskiego.

 

W 1987 roku nawiązuje współpracę z Wojciechem i Bożeną Szroederami prowadzącymi Gminny Ośrodek Kultury w Czarnej Dąbrówce na Kaszubach. W latach 1987-1990 realizują wspólnie projekt "Wioska Spotkania", w którym uczestniczyli twórcy kultury alternatywnej z Polski i ze świata. Reżyseruje wówczas spektakle "Poemat góry" (w oparciu o poezję Cwietajewej i duchowne stichy staroobrzędowców) oraz "Tętent" (wg. "Krwawych godów" Lorki).

 

W 1990 roku był jednym z inicjatorów powstania Fundacji "Pogranicze" i został jej prezesem. W 1991 roku, wraz z niektórymi członkami zespołu "Arka" i zespołu z Czarnej Dąbrówki, przeniósł się do Sejn, gdzie zainicjował powstanie Ośrodka "Pogranicze — sztuk, kultur, narodów" i został jego dyrektorem.

 

Wraz z zespołem “Pogranicza”, twórca i realizator m. in. programów:

 

Centrum Dokumentacji Kultur Pogranicza, Szkoła Pogranicza, Otwarte Regiony Europy Środkowowschodniej, Środkowoeuropejskie Forum Kultury, Człowiek Pogranicza, Gra szklanych paciorków, Wędrowna Akademia “Nowa Agora”, Dialog Międzykulturowy na Kaukazie i w Azji Środkowej, Akademia Dialogu Partnerstwa Wschodniego.

 

Wspólnie z zespołem „Pogranicza” stworzył Międzynarodowe Centrum Dialogu, otwarte przez Prezydenta RP w wigilię prezydencji Polski w EU, 30 czerwca 2011 roku w odremontowanym dworze rodziny Czesława Miłosza w Krasnogrudzie na granicy polsko-litewskiej.

 

W 1994 roku powołał do istnienia pismo "Krasnogruda" i został jego redaktorem naczelnym. Redaktor naczelny “Almanachu Sejneńskiego”.

 

W Wydawnictwie Pogranicze jest redaktorem serii wydawniczych "Meridian" i “Sąsiedzi”.

 

Jako eseista współpracował z paryską “Kulturą” do końca jej istnienia. Jego eseje ukazują się w prasie polskiej (Tygodnik Powszechny, Gazeta Wyborcza, Konteksty, Borussia, Midrasz, Znak, Kafka i in.) i zagranicznej (Lettre International, Central Europe Review, Alphabet City, Books in Canada, Lihtungen, Kortaras, Kulturny Żivot, Siauras Atenai, Frahmenty, Observator Cultural, Kritika, Polin, Michigan Quaterly Review i in.).

 

W 2001 r. opublikował książkę “Ścieżka pogranicza”, a w 2008 r. zbiór esejów „Linia powrotu. Zapiski z pogranicza” (książka jesieni pisma „Nowe Książki”, nominacja do finału nagrody „Cogito”). Jest współautorem i redaktorem książek „The Handbook of Dialogue. Trust and Identity” (2011) oraz „Miłosz – Dialog – Pogranicze” (2012).

 

Prowadzi zainicjowaną przez siebie podczas wojen w byłej Jugosławii międzynarodową latającą kawiarnię literacką “Café Éuropa”, której spotkania, łączące czytania poezji z muzyką i dyskusją, odbyły się m.in. w Sarajewie, Bukareszcie, Krakowie, Amsterdamie, Sztokholmie, Warszawie, Barcelonie i Nowym Jorku.

 

Jako członek rady d/s kultury współpracował przez szereg lat z Instytutem Społeczeństwa Otwartego w Budapeszcie.

 

Członek Rady i współautor projektu Kraków – Europejska Stolica Kultury 2000. W latach 2010-2011 dyrektor artystyczny projektu Lublin – Europejska Stolica Kultury. Od lipca 2012 dyrektor artystyczny ESK Wrocław 2016.

 

Laureat stypendium dla innowatorów społecznych i członek Stowarzyszenia Ashoka.

 

Przewodniczący kapituły Nagrody im. Ireny Sendlerowej. Przewodniczący Rady Kongresu Kultury Partnerstwa Wschodniego.

 

Jeden z inicjatorów i przewodniczący międzynarodowego stowarzyszenia European Network of Literary Centers HALMA z siedzibą w Berlinie.

 

Animator programów dialogu międzykulturowego w Europie Środkowej, na Bałkanach, Kaukazie, Azji Środkowej, Indonezji, Bhutanie i innych pograniczach świata.

 

Wykładowca m. in. Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Wileńskiego, New School University (Nowy Jork), Transregional Center for Democratic Studies (Kraków), Salzburg Seminar, Instytutu Nauk Humanistycznych przy Uniwersytecie Lwowskim, Boston University, Berkeley University, Harvard University. W 2007 r. wygłosił prestiżowy “Copernicus Lecture” w Michigan University.

 

Laureat m. in. Nagrody Fundacji POLCUL (Melbourne 1992), Nagrody Artystycznej Młodych im. S. Wyspiańskiego (Warszawa 1992), nagrody paryskiej "Kultury" za rok 1996, Nagrody im. Gabora Bethlena dla człowieka Europy Środkowej (Budapeszt 1998), Medalu św. Jerzego przyznanego przez "Tygodnik Powszechny" (Kraków 2000), tytułu „Zasłużony dla tolerancji” przyznawanego przez Fundację Ekumeniczną „Tolerancja” (Warszawa 2003), Srebrnego Medalu „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis” (Warszawa 2005), Nagrody im. A. Gieysztora przyznawanej przez Fundację Kronenberga (Warszawa 2007), nagrody „Nowa Kultura Nowej Europy” (Krynica 2007) oraz przyznawanej przez Klub Inteligencji Katolickiej nagrody „Pontifici” (Warszawa 2008). W 2008 roku został Ambasadorem Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego, a także Honorowym Ambasadorem Województwa Podlaskiego. Przez prezydenta Litwy odznaczony Orderem Giedymina (2001), przez prezydenta RP Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2010). Przez Jerzego Giedroycia w 1999 roku został uhonorowany nagrodą "Małego Berła Kultury Polskiej".

 

Wraz z zespołem Fundacji Pogranicze otrzymał z rąk prezydenta parlamentu włoskiego, Pier Ferdinando Casiniego, Nagrodę im. Alexandra Langera (Rzym 2004), z rąk byłej przewodniczącej Bundestagu, Rity Süssmuth i Towarzystw Polsko-Niemieckich „Nagrodę Dialogu” (Berlin 2006), z rąk ministra Władysława Bartoszewskiego Dyplom Ministra Spraw Zagranicznych za wybitne zasługi dla promocji Polski w świecie (Warszawa 2000), a z rąk Ambasadora Izraela, Szewacha Weissa dyplom za zasługi dla ochrony dziedzictwa kultury żydowskiej w Polsce (Kraków 2001). W 2008 roku, razem z zespołem „Pogranicza” otrzymał Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (Warszawa) oraz Nagrodę Honorową Pro Publico Bono (Kraków), a w 2009 roku na Światowym Kongresie Esperanto „Medal Tolerancji”.

up_down
up_arrow

2014 Małgorzata Niezabitowska

2014

 

 

 

 

 

Małgorzata Niezabitowska jest nagradzaną współautorką jednej z pierwszych książek uznających i badających życie współczesnych Żydów w Polsce
wręczona w trakcie Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie, w dniu 4 lipca 2014

 

Małgorzata Niezabitowska jest nagradzaną współautorką jednej z pierwszych książek uznających i badających życie współczesnych Żydów w Polsce – „Ostatni współcześni Żydzi Polscy”, którą napisała wraz z mężem – fotografem Tomaszem Tomaszewskim.

 

Ponadto działaczką Solidarności i członkiem Rady nagradzanego Polin. Muzeum Historii Żydów Polskich. We wrześniu 1986 r. National Geographic opublikował poświęcony „Ostatnim współczesnym Żydom” artykuł, który znalazł się na okładce czasopisma. W tym czasie Niezabitowska była stypendystką Niemana na Harvardzie, ale aż do dziś nigdy nie mówiła publicznie, w jaki sposób wywieziono z Polski rękopis. Komunistyczna cenzura zmusiła Niezabitowską do rezygnacji z dziennikarstwa, ale działaczka nawet wtedy nie zrezygnowała z propagowania niezależności mediów. Po legalizacji Solidarności została reporterką Tygodnika Solidarność. Podczas obowiązywania w Polsce stanu wojennego w latach 80. XX wieku Niezabitowska wysyłała dyplomatycznymi kanałami sprawozdania na Zachód, gdzie publikowały je czołowe media. W 1986 r. Niezabitowska i Tomaszewski podjęli wiele niebezpiecznych kroków rodem z thrillera szpiegowskiego, by w końcu przekazać w tajemnicy amerykańskiemu dyplomacie rękopis „Ostatnich” w ukrytym podwórku w centrum Warszawy. Charakter tabu obejmującego tematykę żydowską sprawił, że książka, która została wydana w USA w 1986 r., a w 1987 r. w Niemczech, Austrii i Szwajcarii mogła ujrzeć światło dzienne w Polsce dopiero po zwycięstwie Solidarności w 1989 r.

 

W 1989 r. Niezabitowska została rzeczniczką nowego demokratycznego rządu premiera Tadeusza Mazowieckiego – głosu „Nowej Polski”. Następnie założyła wydawnictwo i firmę public relations, oddając się wspieraniu fundacji, których celem było zachowanie polsko-żydowskiego dziedzictwa, w tym fundacji Shalom. W 2001 r. prezydent Aleksander Kwaśniewski odznaczył ją Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Polonia Restituta, a w 2013 r. ambasador USA Stephen Mull przyznał jej prestiżową Nagrodę im. Czesława Miłosza za wkład w porozumienie amerykańsko-polskie.

up_down
up_arrow

2014 Tomasz Pietrasiewicz

2014

  

 

 

 

 

 

Tomasz Pietrasiewicz, założyciel i dyrektor uznanej instytucji Brama Grodzka - Teatr NN w Lublinie
wręczona w trakcie Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie, w dniu 4 lipca 2014

 

Po tym jak neonaziści zaatakowali jego mieszkanie, rzucając cegłami z namalowanymi na nich swastykami, Pietrasiewicz przyrzekł kontynuować upamiętnianie bogatego lubelskiego żydowskiego dziedzictwa i uczyć o nim poprzez sztukę.

Ten wizjonerski reżyser stał na czele odnowy Bramy Grodzkiej, której celem było uczczenie pamięci 45 000 lubelski Żydów i kwitnącej przedwojennej żydowskiej kultury zniszczonej przez nazistów. Dyrektor Pietrasiewicz usłyszał po raz pierwszy o historii tego miejsca (zwanego także Bramą Żydowską, jako że służyła ona za przejście między Starym Miastem a dzielnicą żydowską) na początku lat 90. XX wieku i od razu uświadomił sobie, że w tym miejscu została dosłownie pogrzebana bogata, złożona historia Żydów.

Wykorzystał teatr i inne artystyczne przedsięwzięcia, by rzucić światło na utraconą pamięć tego, co kiedyś było tętniącą życiem metropolią żydowskiego i polskiego życia i zaprezentować je ogółowi. Jego uparte i nieprzerwane oddolne inicjatywy i działania pomogły stworzyć tętniące życiem centrum kulturalne zapełnione kawiarniami, wystawami, pamiątkami, warsztatami i licznymi artystycznymi wydarzeniami.

Tomasz Pietrasiewicz stawiał czoła licznym atakom neonazistów, ogłaszając za każdym razem publicznie, że nic nie powstrzyma go od uczczenia historii lubelskich Żydów i promowania tolerancji.

W 2008 r. został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Polonia Restituta, a w 2011 r. otrzymał nagrodę im. Jerzego Giedroycia za „stworzenie ruchu społeczno-artystycznego o uniwersalnym znaczeniu, który służy refleksji nad trudną przeszłością, ale także buduje współczesność wolną od nietolerancji i ksenofobii”.

up_down
up_arrow

2013 Hanna Gronkiewicz-Waltz

2013

 

 

 

 

 

Hanna Gronkiewicz-Waltz, Prezydent m.st. Warszawy
wręczona w trakcie gali w Muzeum Historii Żydów Polskich, 23.10.2013

 

Pani Hanna Gronkiewicz-Waltznadała kwestii budowy Muzeum Historii Żydów Polskich najwyższy priorytet od początku swoich rządów w Warszawie, w 2006 roku i nadzorowała jego budowę. Wychowana i wykształcona w Warszawie, Pani Hanna Gronkiewicz-Waltz w latach 1995-2000 pełniła funkcję Prezesa Narodowego Banku Polskiego, aby następnie objąć stanowisko Wiceprezesa Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. We wrześniu 2005 roku została wybrana posłem na Sejm, a rok później - jako pierwsza kobieta - objęła stanowisko Prezydenta Warszawy. W roku 2010 została wybrana na ten urząd ponownie.

 

Podczas ceremonii uroczystego otwarcia budowy Muzeum w 2009 roku, Pani Prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz utorowała drogę budowie Muzeum Historii Żydów Polskich, symbolicznie rozbijając pozostałości budynku znajdującego się na działce, położonej na terenie byłego getta i przekazanej przez miasto pod budowę muzeum. Mówiła wówczas: “Mury tego muzeum pomieszczą nie tylko zapis naszej wspólnej historii ale również lekcję tolerancji dla przyszłych pokoleń.”

up_down
up_arrow

2013 Bogdan Zdrojewski

2013

 

 

 

Bogdan Zdrojewski, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
wręczona w trakcie gali w Muzeum Historii Żydów Polskich, 23.10.2013

 

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Bogdan Zdrojewski wykazał się ogromną determinacją w urzeczywistnieniu idei Muzeum Historii Żydów Polskich. “Jestem dumny” – powiedział – „że mój ministerialny czas przypada po części na ten jedyny w swoim rodzaju akt kreacji, jakim jest budowa swoistego Muzeum Pamięci - Muzeum Historii Żydów Polskich. Jako minister wspieram muzeum finansowo; jako obywatel duchem i sercem.”

 

Po upadku komunizmu, Minister Zdrojewski pełnił funkcję pierwszego Prezydenta Wrocławia, a w 1997 roku został wybrany posłem na Sejm. W roku 2002 roku został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi przez Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego. W 2007 objął stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Minister Zdrojewski często podkreśla znaczenie muzeum w procesie pojednania Żydów i Polaków: “To ostatni moment,  aby odświeżyć pamięć obu narodów – nie tylko pamięć o cierpieniu ale także o wspólnej radości, tradycji, języku i tożsamości.” Na konferencji prasowej dotyczącej muzeum, która odbyła się w Nowym Jorku w październiku 2012 roku, szczególnie podkreślił nie tylko europejską ale i światową wagę tej instytucji.

up_down
up_arrow

2012 Dr Jolanta Ambrosewicz-Jacobs

2012

 

 

 

 

Dr Jolanta Ambrosewicz-Jacobs, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
wręczona na Festiwalu Kultury Żydowskiej 04.07.2012

 

Dr Jolanta Ambrosewicz-Jacobs jest pierwszą dyrektorką Centrum Badań Holokaustu i adiunktem w Instytucie Europejskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Centrum Badań Holokaustu UJ powstał w 2008 roku, jako pierwsza instytucja w randze uniwersytetu, całkowicie poświęcona badaniu Holokaustu. Badania naukowe centrum stanowią podstawę jego zaangażowania w dyskusję publiczną i działania upamiętniające. Dzięki dr Ambrosewicz-Jacobs kurs o Holokauście włączono do programu studiów medycznych Collegium Medicum.

 

Pani Ambrosewicz-Jacobs ma tytuł doktora nauk humanistycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jest stypendystką Pew w Centrum Praw Człowieka Uniwersytetu Columbia i DAAD w Domu Konferencji Wannsee w Berlinie. Prowadziła badania na Uniwersytecie w Oksfordzie i Cambridge. Jest autorką wielu publikacji, w tym “Me-Us-Them. Ethnic Prejudices and Alternative Methods of Education: The Case of Poland” (Kraków, 2003), “Tolerancja. Jak uczyć siebie i innych” (Kraków, 2003, 2004). W latach 2011 – 2012, dr Ambrosewicz-Jacobs odbyła roczne stypendium  w Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie, gdzie prowadziła badania porównawcze nad procesem edukacji o Holokauście, a także badania doświadczalne nad nastawieniem do Żydów oraz ich przeszłości.

up_down
up_arrow

2012 Prof. Dr Maria Janion

2012

 

 

 

 

 

 

Prof. Dr Maria Janion, Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk w Warszawie
wręczona w Sejmie RP 03.07.2012

 

Prof. Dr Maria Janion jest pierwszą damą nauk humanistycznych w Polsce. Ta uznana badaczka i intelektualistka dogłębnie i rzeczowo zbadała antysemityzm i inne przejawy dyskryminacji w Polsce przed, w czasie i po demokratycznym przełomie, jaki dokonał się w Polsce w 1989 roku.

 

W wieku 25 lat, jako uczestniczka wielkiego exodusu Polaków w 1945 roku, Maria Janion wyjechała z rodzinnego Wilna do Warszawy, gdzie w 1951 roku ukończyła studia na wydziale Filologii Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim.   Jest autorką ponad dwudziestu kluczowych dla polskiej literatury książek i ponad kilkuset publikacji naukowych. Jest laureatką każdej znaczącej w Polsce i na świecie nagrody kulturalnej.

 

W ciągu kilku ostatnich lat, publikacje prof. Janion koncentrują się na zagadnieniu Żydów w polskiej myśli i życiu okresu Romantyzmu. W swej odkrywczej publikacji, „Bohater, spisek, śmierć: wykłady żydowskie” (Warszawa 2009), dekonstruuje rolę Żyda w społeczeństwie Polskim. Żydzi byli postrzegani jako obcy, chyba że naśladowali Polaków. Jednak gdy stawali się zbyt polscy, wywoływali złość i wrogość. Jak pisze prof. Janion - analiza mitów polskiego Romantyzmu pozwala zrozumieć ograniczoną rolę, jaką przypisywano Żydom w Polsce. Umożliwia również uświadomienie sobie sposobu, w jaki Żydzi i Polacy mogliby wymknąć się ograniczeniom stereotypów i wspólnie zaangażować się w kultywowanie wspólnej tradycji.

 

Odbierając w Sejmie nagrodę w imieniu prof. Janion, jej studentka Kazimiera Szczuka powiedziała - “profesor Janion , zwykle daleka od moralizatorstwa, poczuła moralny obowiązek zwrócenia Żydom należnego im miejsca w polskiej historii i rekonstrukcji snu o wolności z okresu insurekcji kościuszkowskiej, ale także nękających polską kulturę antysemickich iluzji, kładących się na niej cieniem przynajmniej od początku XIX.

up_down
up_arrow

2011 Magdalena (Magda) Grodzka-Gużkowska

2011

 

 

Magdalena (Magda) Grodzka-Gużkowska, Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata
wręczona w Synagodze Nożyków w Warszawie 29.06.2011

 

Magdalena (Magda) Grodzka-Gużkowska, z domu Rusinek (07.01.1925 - 03.01.2014), miała 15 lat kiedy w 1943 roku wstąpiła w struktury polskiego podziemia, walczącego z Nazistami. Współpracując z innymi odważnymi Polkami pod przywództwem Ireny Sendlerowej, uczestniczyła w ratowaniu żydowskich dzieci z warszawskiego getta.

 

Jednym z uratowanych przez nią dzieci był pięcioletni Włodzio Berg. Jego rodzicie zdołali wyprowadzić go z getta i ukryć u starszego polskiego małżeństwa. Po tym jak ktoś zadenuncjował ich na Gestapo, Magda umieściła Włodzia w pustym mieszkaniu i codziennie przynosiła mu jedzenie i kredki. Po jakimś czasie przeniosła go do klasztoru w Otwocku,  pod nazwiskiem William Donat. Po wojnie młody William odnalazł rodziców, którzy przeżyli pobyt w kilku obozach koncentracyjnych. Wspólnie przenieśli się do Nowego Jorku, gdzie William dorósł i zrobił karierę w branży wydawniczej. Kiedy odkrył, że kobieta, która go ocaliła nadal żyje, wystąpił do instytutu Yad Vashem o nadanie Magdzie Grodzkiej-Gużkowskiej tytułu Sprawiedliwej Wśród Narodów Świata, co nastąpiło w roku 2009.

 

Po wielu latach Magda Grodzka-Gużkowska odkryła, że sama jest Żydówką i jest obecnie szanowaną członkinią warszawskiej gminy żydowskiej. W swoich opublikowanych w Polsce wspomnieniach pt. „Szczęściara” napisała -  “Wiem, że warto przeżyć życie, jeśli pomoże się choć jednej rodzinie, jednemu dziecku – napisała. –  Ja miałam to szczęście”.

up_down
up_arrow

2010 Aleksander Kwaśniewski

2010

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aleksander Kwaśniewski, Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej w latach 1995-2005
wręczona w restauracji Dom Polski w Warszawie 30.06.2010

 

Piastując stanowisko Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej przez dwie kadencje w latach 1995-2005, Aleksander Kwaśniewski intensywnie wspierał proces odnowy kultury żydowskiej w Polsce. “Jesteśmy w Polsce ogromnie szczęśliwi obserwując rosnące zainteresowanie kulturą żydowską, zwłaszcza wśród młodego pokolenia,” - stwierdził. Mimo, że hasło jego kampanii prezydenckiej brzmiało “Wybierzmy przyszłość”, doskonale rozumiał wagę przeszłości - “Pomna swojej historii, Polska buduje swoją przyszłość na fundamentach z dialogu i poszanowania innych ludzi.”

 

Jedną z najbardziej znaczących inicjatyw Prezydenta Kwaśniewskiego było wsparcie udzielone Muzeum Historii Żydów Polskich. Dzięki niemu, muzeum otrzymało ziemię pod budowę obok Pomnika Bohaterów Getta oraz środki finansowe na rozpoczęcie budowy.

 

Ten wielki lider, intelektualista i uznany na świecie wizjoner był pierwszym prezydentem Polski, który oficjalnie przeprosił za okrucieństwa Polaków wobec Żydów w czasie Drugiej Wojny Światowej. Zrobił to w lipcu 2001 roku w trakcie międzynarodowych obchodów 60-tej rocznicy pogromu 1 800 Żydów dokonanego przez ich polskich sąsiadów w miasteczku Jedwabne, na wschodzie Polski.  Tad Taube określił to publiczne wystąpienie Prezydenta Kwaśniewskiego mianem “odważnego posunięcia o historycznym znaczeniu, świadczącego o politycznej dojrzałości Polski - młodej demokracji będącej na najlepszej drodze do akceptacji swojej przeszłości związanej z Holokaustem.”

up_down
up_arrow

2009 Jan Jagielski

2009

 

 

 

 

 

Jan Jagielski, Kierownik działu dokumentacji zabytków, Archiwum  Emanuela Ringelbluma, Żydowski Instytut Historyczny
wręczona na Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie 01.07.2009

 

Kariera zawodowa Jana Jagielskiego upłynęła na konserwacji i katalogowaniu zabytków kultury żydowskiej w Polsce. Jako kierownik działu dokumentacji zabytków w Żydowskim Instytucie Historycznym im. Emanuela Ringelbluma, jako pierwszy w Polsce - jeszcze w czasach komunizmu – rozpoczął proces dokumentacji i - w ostatecznym rozrachunku - ochrony żydowskich cmentarzy i synagog.  Jan Jagielski jest uznawany za jednego z najlepszych w Polsce specjalistów w dziedzinie zabytków żydowskich.

 

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma jest największą na świecie  skarbnicą dokumentów, nagrań, artefaktów i sztuki stworzonej przez polskich Żydów. Nadano mu imię historyka Emanuela Ringelbluma, który zorganizował Oneg Shabbat – tajne koło pisarzy, dziennikarzy, historyków i artystów, których zadaniem było zbieranie dokumentacji na temat życia i śmierci Żydów w getcie. Mieli nadzieję wykorzystać ją po wojnie w procesach przeciwko Nazistom.  Większość dokumentów została odtworzona po wojnie i stała się postawą najbardziej wartościowej kolekcji Instytutu. Obecnie, Instytut jest w trakcie digitalizacji zbiorów, w celu udostępnienia ich online odbiorcom na całym świecie.

 

Swoją ogromną wiedzę Jan Jagielski zgromadził w czasach komunizmu. Działając na własną rękę, rozpoczął fotografowanie zapomnianych cmentarzy i zrujnowanych synagog oraz zbieranie dokumentacji na temat ich poprzedniego wyglądu i znaczenia. Po upadku komunizmu w 1989 roku, we współpracy z Miastem Stołecznym Warszawą, przystąpił do pisania niezwykle ważnych przewodników po żydowskiej historii Warszawy.

up_down
up_arrow

2008 Janusz Makuch

2008

 

 

 

 

 

 

Janusz Makuch, Dyrektor Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie
wręczona podczas Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie, 04.07.2008

 

Janusz Makuch, współzałożyciel i dyrektor Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie. Urodził się w Puławach w 1960 roku, studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W 1988 roku razem z Krzysztofem Gieratem zorganizował pierwszy Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie. Miał on ogromne znaczenie symboliczne w kraju, gdzie kultura żydowska została skazana przez komunistyczne władze na kompletne zapomnienie. Rozwinął się w największą tego typu imprezę na świecie.

 

Festiwal patrzy w przyszłość kultury żydowskiej, pozostając wiernym jej historii i tradycji. Każdego lata, artyści i publiczność z obu Ameryk, Europy i Izraela zjeżdżają na Kazimierz – żydowską dzielnicę Krakowa – aby w ciągu dziesięciu dni tego kulturalnego i edukacyjnego przedsięwzięcia celebrować współczesną kulturę żydowską. Nawet 25 tysięcy gości uczestniczy co roku w setkach koncertów, warsztatów, wystaw, wykładów, pokazów filmów i spektakli.

 

Zapytany o to, dlaczego poświęcił życie organizacji Festiwalu Kultury Żydowskiej, Janusz Makuch odpowiedział pytaniem - “Skoro my – Polacy – uznajemy fundamentalny wkład, jaki mieli i nadal mają Żydzi w kulturę Polski i Europy oraz to, że byli i nadal stanowią organiczną część polskiej historii i kultury, to po Holokauście jesteśmy szczególnie zobowiązani do jej pielęgnacji. Jeśli nie my to kto? Jeśli nie tutaj, to gdzie? Jeśli nie teraz, to kiedy?

up_down
up_arrow

up_arrow